Հայաստանի արդարադատության նախարարությունն առաջարկել է սահմանել բարոյական վնասի փոխհատուցման նվազագույն շեմեր
Գերատեսչությունը Քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ է ներկայացրել, որոնք պարտադիր վճարներ են սահմանում վիրավորանքի, զրպարտության և մարդու իրավունքների խախտումների համար։
Հայաստանի արդարադատության նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել Քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխությունների նախագիծ։ Նախաձեռնությունը նպատակ ունի սահմանել վիրավորանքի, զրպարտության, խոշտանգումների և կյանքի իրավունքի խախտման համար դրամական փոխհատուցման պարտադիր նվազագույն շեմեր։ Գերատեսչության տվյալներով՝ գործող նորմերը չեն ապահովում պատճառված վնասի ծանրությանը համաչափ համարժեք փոխհատուցում։
Վնասի փոխհատուցման նոր չափորոշիչներ
Լուսանկարը՝ Beko / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Ներկայումս օրենսդրությունը վիրավորանքի համար վճարումների առավելագույն չափը սահմանափակում է 3 միլիոն դրամով, իսկ զրպարտության համար՝ 6 միլիոն դրամով, սակայն նվազագույն շեմեր չկան։ Առաջարկվող օրենքի նախագիծը պահպանում է գործող «առաստաղները», սակայն ներմուծում է վճարումների պարտադիր ստորին սահման։ Նախարարությունում ընդգծում են, որ փոփոխությունների նպատակը ոչ միայն տուժողների պաշտպանությունն է, այլև պետական մարմինների պատասխանատվության ուժեղացումը։
Ոչ գույքային միջոցների առաջնահերթություն
Լուսանկարը՝ Cozyboar2003 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Հիմնվելով Սահմանադրական դատարանի 2011 թվականի որոշման վրա՝ Արդարադատության նախարարության ներկայացուցիչները նշել են, որ ֆինանսական փոխհատուցումը չպետք է ունենա ավտոմատ կամ պատժիչ բնույթ։ Դատարաններին նախկինի պես խորհուրդ է տրվում առաջնահերթությունը տալ իրավունքների պաշտպանության ոչ գույքային միջոցներին, ինչպիսիք են հրապարակային ներողությունը, հերքումները կամ դատական ակտերի հրապարակումը։ Դրամական վճարումները պետք է նշանակվեն միայն այն դեպքերում, երբ այլ միջոցները բավարար չեն արդարությունը վերականգնելու համար։
Իրավունքների պաշտպանությունը ծանր խախտումների դեպքում
Նախագծում հատուկ ուշադրություն է դարձվել խոշտանգումների և կյանքի իրավունքի խախտման դեպքերին։ Գերատեսչությունում ընդգծել են, որ անօրինական դատավճռի չեղարկումը կամ մեղավորներին քրեական պատասխանատվության ենթարկելը միշտ չէ, որ փոխհատուցում է տուժողի առողջությանը կամ համբավին հասցված վնասը։ Այդ կապակցությամբ առաջարկվում է հանել խոշտանգումների զոհերի համար փոխհատուցումների վերին սահմանը։
Փաստաթղթի համաձայն՝ դատարանները կշարունակեն յուրաքանչյուր գործ քննել անհատապես՝ գնահատելով խախտումների բնույթն ու տևողությունը։ Վճարումների չափի վերաբերյալ վերջնական որոշումը կկայացվի օրենքով սահմանված նոր շեմային արժեքների շրջանակներում։
«Ձորակ» կենտրոնի մոնիտորինգը բացահայտել է սանիտարական նորմերի խախտումներ, մատչելի միջավայրի բացակայություն և խնամքի համակարգի բարեփոխման անհրաժեշտություն։